Gastblog Martijn Aalbrecht: een boom planten, zo pak je het aan

Deze maand hebben we iets leuks: onze eerste gastblog op My Food Forest! Niemand minder dan Martijn Aalbrecht, ook wel bekend als De Voedselboss, schreef voor ons een blog over hoe je een boom het beste kunt aanplanten in je voedselbos. Het plantseizoen staat voor de deur, dus deze stappen komen als geroepen!

Sinds begin dit jaar zijn we naast de app ook ons eigen voedselbos aan het realiseren. Martijn heeft ons daarbij geholpen. Inmiddels is het ontwerp af en gaan dit najaar de eerste bomen bij ons de grond in.

Als je ons een jaar geleden had verteld dat daar zoveel stappen bij komen kijken, hadden we je misschien een beetje gek aangekeken. Een boom planten is toch gewoon een gat graven en de boom erin zetten? Nou, blijkbaar kun je nog best wat doen om je nieuwe bomen een goede start te geven. Wat precies? Dat vertelt Martijn je zelf.

Martijn aan het woord

Vijftien jaar geleden plantte ik mijn eerste voedselbos aan. Inmiddels heb ik zelf drie voedselbossen en in die tijd heb ik behoorlijk wat kennis opgedaan, vaak door dingen fout te doen. Bij mijn eerste aanplant heb ik diverse fouten gemaakt. Zo heb ik bomen te diep geplant, waardoor sommige stammen gingen rotten. Ook zette ik ze niet goed vast aan een dikke bamboestok, waardoor ze na verloop van tijd scheef gingen staan en soms bij een storm geknakt zijn.

Eigenlijk zijn er drie momenten die belangrijk zijn voor een geslaagde aanplant: wat je doet voordat je plant, het planten zelf en wat je doet daarna. Ik neem je mee door alle drie.

Voordat je plant

Het succes van een boom hangt voor een groot deel af van de plek waar je hem zet en de staat waarin hij de grond in gaat.

1. Beoordeel de plek. Klopt de balans tussen zon en schaduw? Is er voldoende windbeschutting? Is de grond goed gedraineerd en vrij van verdichting? En is de plant groot en stevig genoeg voor deze plek? Fruitbomen hebben vooral baat bij ochtendzon: die laat de dauw snel opdrogen, wat de ziektedruk vermindert. Natte voeten of een harde laag onder de wortels zijn voor de meeste bomen funest.
2. Bescherm de wortels. Dit geldt vooral voor wortelgoed: houd de wortels te allen tijde vochtig en laat de planten zo kort mogelijk onbeschermd liggen. Kuil ze in als je niet direct gaat planten. Beschadigde wortels knip je voorzichtig weg.
3. Haal de bamboestok en het bindmateriaal van de kweker weg.
4. Zet de planten een paar uur met de wortels in een bak water, zodat ze zich goed kunnen volzuigen.

Het planten

Een goed plantgat geeft je boom een vliegende start: de wortels kunnen makkelijk de grond in en vinden meteen de voeding en het bodemleven dat ze nodig hebben.

5. Graaf het plantgat 2 tot 3 keer zo breed als de wortelkluit en 2 keer zo diep.
6. Zet een flinke bamboestok in het midden van het gat. Doe dit nu, dan beschadig je later geen wortels.
7. Verrijk de uitgegraven grond. Meng er oude, schimmeldominante compost door (of Vivimus als je geen goede compost hebt) en strooi een beetje bosgrond in het gat voor een snellere schimmelkolonisatie. Op zandgrond helpt een beetje kalk of gips.
8. Zet de boom strak tegen de bamboestok en spreid de wortels uit. Bij planten uit de pot: maak de wortels eerst goed los, zodat ze niet in de vorm van de pot blijven groeien. Heeft de plant een hoofdwortel? Leg die richting het noorden.
9. Plant precies zo diep als de boom bij de kweker stond, zeker niet dieper. Een te diep geplante boom kan jarenlang kwakkelen.
10. Vul het gat met de gemengde grond en druk licht aan. Zorg dat de grond los is, zonder grote kluiten en druk niet te hard: de wortels hebben lucht nodig.
11. Bind de boom met bindbuis vast aan de stok.
12. Geef direct langzaam 1 à 2 gieters water. Zo verdwijnen de laatste luchtholtes en maken de wortels goed contact met de aarde.

Tip: mulch rondom de boom met houtsnippers of blad (houd de stam zelf vrij) en maak een lage rand rond de boom, zodat het water later blijft waar het nodig is.

Na het planten

Vooral in het eerste jaar heeft een jonge boom nog geen diep wortelstelsel en is hij afhankelijk van wat jij hem geeft.

13. Geef regelmatig water, zeker in droge periodes. Ongeveer één gieter per boom. Liever één keer veel dan vaak een beetje: zo dringt het water door tot de wortels en leert de boom dieper te wortelen. Jonge aanplant droogt sneller uit dan je denkt.
14. Geef voeding mee via het gietwater. Meng er eigengemaakte gier (bijvoorbeeld brandnetel), vocht uit je wormenhotel of een beetje rijpe compost door. Een scheutje melasse voedt het bodemleven en een handje bosgrond brengt de schimmels en bacteriën mee die de boom helpen om voeding op te nemen.

Dat waren alle stappen. Het lijkt misschien veel, maar in de praktijk ben je per boom een kwartiertje bezig en dat kwartier bepaalt voor een groot deel hoe hij de komende jaren zal aanslaan.

Checklist: dit heb je nodig

• Bak met water, zodat de wortels zich vooraf kunnen volzuigen
• Snoeischaar, voor beschadigde wortels
• Spade
• Gieter
• Bamboestokken, ongeveer 25 mm dik en 2,5 tot 3 meter lang
• Bindbuis, om de planten aan de bamboestokken vast te binden
• Kalk of gips (bij zandgrond)
• Optioneel: goede compost of Vivimus, bosgrond, melasse, eigengemaakte gier en mulch (houtsnippers of blad)

Nog een tip van ons: leg je nieuwe aanplant meteen vast in de My Food Forest app. Dan weet je over drie jaar nog precies welke boom je waar en wanneer hebt geplant. Vanaf 24 november is de app te downloaden.

Wil je meer leren over bodem en plantgezondheid?

Een boom goed planten is een mooie start, maar het echte werk zit onder de grond. Waarom valt de ene boom uit en groeit de andere als kool? Moet je nu wel of niet iets aan je bodem doen? En hoe zie je aan een plant of hij gezond is?

Dit en meer leer je tijdens de vijfdaagse cursus Gezond voedselbos op een levende bodem van Martijn en Stefan Nieuwenhuijsen (SoilGecko). In vijf dagen duik je in de wereld van bodem en plantgezondheid, leer je zelf bodem- en plantsaptesten uitvoeren en bezoek je het voedselbos van Martijn. Je gaat naar huis met een concreet stappenplan voor je eigen project. Wij hebben zelf veel aan Martijns advies gehad bij de bodemvoorbereiding van ons voedselbos en kunnen deze cursus dan ook van harte aanbevelen. Binnenkort komen de nieuwe data voor de cursus op de website: devoedselboss.nl/cursussen/bodemcursus

Veel succes met aanplanten dit najaar!