My Food Forest
← Terug naar de blog

Plant in de Spotlight: Tamme kastanje

Opengesprongen stekelige bolster met glanzende kastanjes. Foto: Voedselbos Benthuizen

In oktober vallen de meeste kastanjes van de boom. De stekelige bolsters liggen dan onder de bomen. Nu, in november, is het tijd om er zelf een te planten.

Tijd voor de tamme kastanje in de spotlight. Een boom die eeuwenlang geen snack was, maar gewoon eten.

Brood dat aan de boom groeit

De tamme kastanje (Castanea sativa) komt uit het gebied rond de Middellandse Zee, Turkije en de kust van Noord-Afrika. De naam komt waarschijnlijk van een Griekse plaatsnaam. Waar die plaats precies lag, is niet zeker. De Romeinen maakten er Castanea van.

In de bergen van Zuid-Europa was de kastanje eeuwenlang het belangrijkste voedsel. In de Cevennen in Frankrijk en op Corsica leefden hele dorpen ervan. Graan groeide slecht op die steile hellingen, kastanjebomen wel. De noten werden gedroogd en gemalen tot meel. Daar bakten ze brood van, of ze kookten er pap en soep mee. In Frankrijk heet de kastanje daarom ook wel l’arbre à pain: de broodboom.

Hoe kwam hij in Nederland?

Aangenomen wordt dat de Romeinen de tamme kastanje naar onze streken brachten. Sommige bronnen noemen de Kelten, nog eerder. Zeker weten doen we het niet.

Inheems is hij dus niet, maar hij wordt hier al eeuwen geplant en hoort er gewoon bij. En hij lijkt goed met het veranderende klimaat om te kunnen gaan: Wageningen University & Research noemt hem vrij goed bestand tegen droogte en onderzoekt welke bomen het hier het beste doen.

Groene stekelige bolsters aan een tamme kastanje
Foto: Voedselbos Benthuizen

De tamme kastanje in het voedselbos

De tamme kastanje is een grote boom. In Nederland kan hij meer dan dertig meter hoog worden. Hij hoort dus in de bovenste laag van het voedselbos en heeft ruimte nodig.

Een paar dingen om te weten voor je hem plant:

  • Hij houdt van zure grond. Het liefst diepe, vochthoudende en voedselrijke grond, zoals leemrijke zandgrond. Kalkrijke grond, zware klei en natte grond zijn niet geschikt. Water dat in de grond blijft staan verdraagt hij slecht.
  • Hij staat stevig. Hij maakt een diepe penwortel, een hoofdwortel die recht naar beneden groeit. Daardoor waait hij niet snel om.
  • Hij bloeit laat. In juni en juli, als veel andere bomen al uitgebloeid zijn. Bijen, kevers en vliegen komen op de bloemen af.
  • Plant er minstens twee. Een kastanje geeft veel meer noten als er een andere kastanje in de buurt staat die hem bestuift.
  • Hij is goed voor dieren. Het vliegend hert, de grootste kever van Nederland, kan zich in de tamme kastanje voortplanten. In holtes van oude bomen wonen vleermuizen, spechten en boommarters.
  • Hij is gevoelig voor late nachtvorst. Kies een plek waar de koude lucht in het voorjaar niet blijft hangen.

De beste tijd om hem te planten is het najaar. Dus nu.

Hybride kastanjes

In Nederlandse voedselbossen zie je steeds vaker hybride kastanjes. Dat zijn kruisingen tussen de tamme kastanje en de Japanse kastanje (Castanea crenata). De meeste komen uit Frankrijk, waar onderzoekers ze al sinds de vorige eeuw kruisen.

Waarom een kruising? De tamme kastanje heeft het in Europa niet makkelijk. Een paar ziektes en plagen raken hem hard:

  • Inktziekte. Een ziekte die de wortels aantast. De boom gaat langzaam dood.
  • Kastanjekanker. Een schimmel die de bast aantast.
  • De kastanjegalwesp. Een klein wespje dat bobbels op de jonge twijgen en bladeren veroorzaakt. Daardoor groeien er veel minder bloemen en noten. In Nederland werd hij voor het eerst gevonden in 2015, in Aalten.

De Japanse kastanje kan beter tegen inktziekte en kastanjekanker. Een kruising haalt het beste uit twee bomen: de smaak van de tamme kastanje en de weerbaarheid van de Japanse. Helemaal immuun zijn hybriden niet, maar ze worden minder snel ziek. Ook geven ze al jong noten. Bij een tamme kastanje uit zaad weet je niet goed wat je krijgt. En de noten van hybriden zijn groot.

Er is ook een keerzijde. Sommige hybriden lopen vroeg in het voorjaar uit en hebben dan last van late nachtvorst. Ze willen een warme, beschutte plek. Hoe ze het op de lange termijn doen in ons klimaat, moet nog blijken.

Een tamme kastanje vol groene bolsters
Foto: Kwekerij Arborealis

De Chinese kastanje

In kwekerijen en voedselbossen kom je ook de Chinese kastanje (Castanea mollissima) tegen. Hij komt uit China en Korea, waar hij al duizenden jaren wordt geteeld. Met meestal twaalf tot achttien meter blijft hij een stuk kleiner dan de tamme kastanje.

Zijn sterkste punt: hij kan goed tegen kastanjekanker. Niet elke boom even goed, maar veel bomen worden er nauwelijks ziek van. De noten zijn zoet. Sommige mensen vinden ze de lekkerste van alle kastanjes.

Staat hij in de buurt van een tamme kastanje, dan kruisen ze makkelijk met elkaar. Ook daaruit ontstaan hybriden. In Amerika gebruiken onderzoekers de Chinese kastanje om hun eigen kastanje weer weerbaar te maken tegen kastanjekanker.

Teelt informatie in een notendop

Botanische naamCastanea sativa (tamme kastanje). Hybriden zijn kruisingen met Castanea crenata (Japanse kastanje) of Castanea mollissima (Chinese kastanje)
LaagBovenste boomlaag
AfmetingenIn Nederland tot meer dan 30 meter hoog
LevensduurHonderden jaren
BloeiperiodeJuni tot juli
OogsttijdOktober
BodemeisenZuur tot licht zuur, diep, vochthoudend en voedselrijk. Geen kalk, geen zware klei, geen natte grond
StandplaatsVolle zon, ruimte. Beschut tegen late nachtvorst
BeheerWeinig snoei nodig. Plant minstens twee bomen voor een goede oogst. Planten in het najaar

Welke rassen voor een voedselbos in Nederland?

  • ‘Bouche de Bétizac’ een hybride uit 1962, de bekendste van allemaal. Grote tot zeer grote noten en hij geeft al jong een goede oogst. Hij maakt zelf geen stuifmeel, dus hij heeft altijd een andere kastanje in de buurt nodig. Hij loopt vroeg uit, dus geef hem een plek die beschut is tegen nachtvorst.
  • ‘Marigoule’ een hybride met grote, roodbruine noten. Laat je ze na de oogst een paar dagen liggen, dan worden ze heel zoet. Ze zijn goed te bewaren. Van alle hybriden kan hij het best tegen inktziekte. Hij is een goede bestuiver voor ‘Bouche de Bétizac’. Hij wil wel een rijke grond en kan minder goed tegen kou.
  • ‘Belle Epine’ een echte tamme kastanje, geen kruising. Veel gebruikt als bestuiver voor ‘Bouche de Bétizac’.
Opengesprongen bolster met een glanzende kastanje van het ras 'Marigoule' aan de boom
Ras 'Marigoule'. Foto: Kwekerij Arborealis

Een goede combinatie is ‘Bouche de Bétizac’ met ‘Marigoule’ of ‘Belle Epine’ ernaast. Vraag bij de kwekerij welke rassen elkaar goed bestuiven.

Oogsten en eten

In oktober vallen de bolsters van de boom en springen ze open. Raap de kastanjes zo snel mogelijk op. Gebruik handschoenen, de stekels zijn echt scherp.

Poffen. Snijd een kruisje in de schil, anders knappen ze open in de oven of pan. Pof ze tot de schil openkrult. Pel ze als ze nog warm zijn, dan gaat het makkelijker.

Koken. Gekookte kastanjes passen in soep, stoofpotten of bij spruitjes en rode kool.

Bewaren. Verse kastanjes drogen snel uit. Bewaar ze koel en eet ze niet te lang na de oogst. Wil je ze langer bewaren, droog ze dan. Gedroogde kastanjes kun je malen tot meel.

Let op: verwar de tamme kastanje niet met de paardenkastanje. Die is niet eetbaar. Je ziet het verschil aan de bolster. Die van de tamme kastanje zit vol lange, dunne stekels. Die van de paardenkastanje heeft korte, stevige stekels die ver uit elkaar staan. De tamme kastanje heeft ook een puntje aan de noot, de paardenkastanje is helemaal rond.

Een tamme kastanje in de hand, met het puntje bovenop goed zichtbaar
Foto: Voedselbos Benthuizen

Is de tamme kastanje gezond?

De kastanje is een vreemde noot. Waar andere noten vooral vet zijn, bestaat de kastanje vooral uit zetmeel. Er zit maar zo’n 2 gram vet in 100 gram gepofte kastanjes. Daarom kan hij ook dienen als vervanger van graan.

Verder zit er vezel in en verrassend veel vitamine C, ongeveer 26 milligram per 100 gram. Dat is bijzonder voor een noot. En kastanjemeel is van nature glutenvrij.

Een tip voor het planten

Plant je dit najaar kastanjes? Zet ze in de app bij de bomen op de kaart, met het ras erbij. Zo zie je later in één oogopslag welke boom welke bestuift. En weet je over twintig jaar nog precies wat er staat.


My Food Forest app komt in november 2026 uit. Wil je op de hoogte gehouden worden? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief via de homepage!

Download de app

Altijd en overal inzicht in je voedselbos? Download dan nu de My Food Forest app. Ontdek wat er groeit, bekijk evenementen en blijf eenvoudig betrokken bij jouw voedselbos.