Grondvoorbereiding voor ons voedselbos: de stappen en de kosten

Ruim 2.350 euro. Dat kostte het om de grond van ons voedselbos klaar te maken voor de eerste bomen. Het gaat om 0,66 hectare. In deze blog lees je wat we gedaan hebben, in welke volgorde en wat elke stap kostte. Zo weet je waar je aan begint als je zelf een voedselbos wilt aanleggen.

Begin dit jaar kregen we de sleutel van ons nieuwe huis. In februari begonnen we met de grondvoorbereidingen. Nu, in oktober, zijn we klaar.

Stap 1: meten wat er in de grond zit

We begonnen met een bodemanalyse. Die hebben we laten doen bij Van Iersel. Je steekt grondmonsters en stuurt ze op. Een paar weken later krijg je een rapport. Daarin staat hoe zuur de grond is (de pH), hoeveel organische stof erin zit en welke voedingsstoffen te veel of te weinig aanwezig zijn, zoals kalk, magnesium en kalium. Er zit ook een advies bij over wat er moet worden aangevuld.

Tabel uit het bodemrapport met per stof de gemeten waarde, de ideale waarde en een groen balkje van laag tot hoog — Uit ons bodemrapport. Het groene balkje laat zien of er te weinig, genoeg of te veel van een stof in de grond zit.

Bij ons was de grond te zuur. De pH lag op 5,8, terwijl 6,3 ideaal is voor een voedselbos. Er zat te weinig kalk, magnesium en kalium in. Ook van een paar stoffen die planten maar in kleine hoeveelheden nodig hebben, zoals borium en mangaan, was er te weinig. Van ijzer en zink zat er juist meer in dan nodig.

Er was ook goed nieuws. De grond bevatte genoeg organische stof, dat zijn verteerde resten van planten en dieren. En er zat ruim voldoende fosfaat in. Dat hoefden we dus niet aan te vullen.

Zonder analyse strooi je op de gok. Dan geef je misschien geld uit aan iets wat de grond niet nodig heeft, terwijl je mist wat er wel ontbreekt. Elke aankoop in stap 2 hoort bij een regel uit dit rapport.

Kosten: € 180

Stap 2: aanvullen wat ontbreekt

Met de analyse in de hand bestelden we wat de grond miste. Dat is voor elk stuk grond anders. Heb je meer grond dan wij, dan heb je ook meer nodig en worden de kosten hoger.

Wat	Hoeveel	Kosten
Biolit	1 big bag	€ 610
Schelpengruis	1 big bag	€ 260
Kalium en Dino Selenium	6 zakken kalium, 1 zak Dino Selenium	€ 340

Biolit is fijngemalen vulkanisch gesteente, ook wel steenmeel genoemd. Het werkt langzaam. Terwijl het steenmeel in de grond verweert, komen er mineralen vrij zoals calcium, magnesium en kalium. Het is dus geen snelle meststof, maar een aanvulling voor de lange termijn.

Schelpengruis is gemalen schelpen. Schelpen bestaan grotendeels uit kalk. Kalk maakt zure grond minder zuur, waardoor de pH omhooggaat. Grof schelpengruis werkt langzaam, over meerdere seizoenen.

Kalium helpt bomen om droge periodes door te komen. Het zorgt er ook voor dat de suikers uit het blad in de vruchten terechtkomen.

Dino Selenium is calcium met een klein beetje selenium. Martijn Aalbrecht, die ons hielp met de grondvoorbereiding en het ontwerp voor ons voedselbos, raadde het ons aan.

Het schelpengruis en de biolit hebben we in de zomer gestrooid, voor het woelen en frezen. We deden het met de hand. Dat was veel werk, dus we deden steeds een stuk, verspreid over een paar maanden.

Iemand strooit schelpengruis uit een emmer in een weiland vol gras en boterbloemen — Schelpengruis en biolit strooien, toen het nog weiland was.

De kalium en de Dino Selenium liggen al klaar. Die strooien we aan het eind van de winter, ook op advies van Martijn.

Extra klussen die niet iedereen heeft

Wij hadden eerst nog ander werk te doen. We hebben de paardenbak laten uitgraven en er aarde bij laten brengen. Waar eerst een poel lag, is nu een vijver. En er zijn meerdere schuren van het land gehaald. Dat hoort bij onze plek, dus die kosten laten we in deze blog buiten beschouwing.

Luchtfoto van het perceel met links en rechts weiland, in het midden een zandvlakte en rechts een kleine ronde poel — Luchtfoto februari 2026: links en rechts weiland, in het midden de paardenbak, rechts de oude poel. Bron: Beeldmateriaal Nederland, CC BY 4.0.

Een graafmachine bij de zandvlakte van de paardenbak, met hopen aarde op het zand — De paardenbak wordt afgegraven.

Dronefoto van hetzelfde perceel: het hele land is kale, bewerkte grond met in het midden een vijver — Luchtfoto begin september: de paardenbak is weg, de vijver ligt erin en het hele land is gewoeld, gefreesd en ingezaaid.

Heb je zulk werk niet? Dan kun je eerder in het jaar beginnen. Laat de grond in het voorjaar woelen en frezen en zaai vanaf half mei een groenbemester in, zoals BioBodem Vroeg van Agri-Star. Dan heeft de grond een heel groeiseizoen extra om op te knappen.

Stap 3: de harde laag losmaken

We hadden gemeten dat de grond op 30 tot 40 centimeter diepte verdicht was. Dat is een harde laag waar water en wortels moeilijk doorheen komen.

De meeste wortels van fruit- en notenbomen zitten in de bovenste 60 centimeter. Een harde laag op 30 tot 40 centimeter zit dus precies in de weg. Wortels komen er niet doorheen en groeien opzij in plaats van naar beneden. Regenwater zakt slecht weg, waardoor de wortels in natte periodes te weinig lucht krijgen. En in een droge zomer kunnen ze niet bij het water dat dieper zit.

Daarom kwam op 27 augustus een loonwerker voor twee klussen:

Woelen. Lange tanden gaan door de grond tot net onder de harde laag en breken die open. Woel als de grond droog is, dan breekt de harde laag het best.
Frezen. Dit maakt de bovenste laag fijn en kruimelig. Zo lag er een mooi zaaibed voor de groenbemester.

Een trekker op het land, met sporen van de woeler in het gras — De woeler breekt de harde laag open.

Een trekker met een rode frees achterop, op een strook pas gefreesde grond — Na het woelen maakt de frees de bovenste laag fijn.

Kosten: € 690 voor vier uur werk, inclusief brandstof en voorrijkosten

Stap 4: een groenbemester inzaaien

Een dag later, op 28 augustus, werd het land ingezaaid met een groenbemester. Dat is een mengsel van planten die je niet oogst, maar zaait voor de grond. De wortels houden de losgemaakte grond open. De planten beschermen de bodem tegen uitspoelen en ze voeden het bodemleven.

Fijne, donkere grond met achteraan een trekker met zaaimachine — 28 augustus: de groenbemester gaat erin.

Wij kozen BioBodem Laat van Agri-Star. Daar zitten tien soorten in, waaronder wikke, klaver, phacelia, boekweit, vlas, zonnebloem en rogge. Ze wortelen allemaal op een andere diepte. Dit mengsel zaai je van juli tot oktober.

De leverancier adviseert 60 tot 65 kilo per hectare. Wij zaaiden 25 kilo. Dat is aan de krappe kant: voor 0,66 hectare was ongeveer 40 kilo beter geweest. Bij ons ging het toch goed. De vijver ging er qua oppervlakte nog vanaf en langs de hoge bomen kon de zaaimachine niet overal bij. Twijfel je? Bestel dan liever een zak extra.

Kosten: € 100 voor het zaad en € 180 voor de loonwerker die het inzaaide

Alles op een rij

Stap	Kosten*
Bodemanalyse	€ 180
Biolit	€ 610
Schelpengruis	€ 260
Kalium en Dino Selenium	€ 340
Woelen en frezen	€ 690
Zaad groenbemester	€ 100
Inzaaien	€ 180
Totaal	€ 2.360

* Alle bedragen zijn afgerond en inclusief btw. Het zijn onze prijzen uit 2026. Bij een andere leverancier, in een ander jaar of in een andere regio kan het anders uitvallen.

Dat is ongeveer 3.600 euro per hectare. Het graafwerk aan de paardenbak, de vijver en de schuren zit hier niet bij.

Hoe de grond er nu bij ligt

Nu gaan de eerste planten de grond in. Als we over het land lopen, voelen we het verschil. De grond is soepel en veert mee onder je voeten. Op de stukjes waar de woeler niet bij kon, zoals vlak langs de bomenrij, is hij nog steeds keihard. Daar merk je pas echt wat het woelen heeft gedaan.

En de groenbemester staat er prachtig bij.

Close-up van de groenbemester: grassen, fijn blad en bloeiende boekweit door elkaar — Van dichtbij zie je hoeveel soorten er door elkaar groeien.

Wat we je willen meegeven

Begin met meten. Voor 180 euro weet je precies wat de grond nodig heeft. Die analyse bepaalt welke mineralen je het beste kunt aanvullen voor je bodem.

Geef de grond de tijd. Een voedselbos plant je voor tientallen jaren. Een jaar werken aan de grond voordat de eerste boom erin gaat, is dan geen vertraging. Het is de beste start die je de bomen kunt geven.

Vraag hulp als je het niet zeker weet. Martijn Aalbrecht, ook bekend als De Voedselboss, gaf ons dit hele jaar heel goed advies. We zijn blij dat we deze stappen hebben gezet. Zonder dat werk hadden de planten die we nu gaan planten niet zo’n goede start gekregen. Wil je hulp bij het voorbereiden van de grond? Dan kunnen we Martijn van harte aanbevelen. Hij schreef ook een gastblog over het planten van een boom voor ons.

Heb je vragen over onze aanpak? Stuur ons een bericht via het contactformulier.

My Food Forest app komt op 24 november 2026 uit. Wil je volgen hoe ons voedselbos verder groeit? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief via de homepage.